AI-update week 18

Trilogue Digital Omnibus stalt op 28 april, Stanford publiceert AI Index 2026 en Newcom-monitor toont 7,2 miljoen Nederlandse AI-gebruikers.

Gepubliceerd op 4 mei 2026 · Leestijd circa 5 minuten

Een week vol druk op de AI Act-deadlines. De tweede trilogue over de Digital Omnibus liep op 28 april stuk na twaalf uur onderhandelen. Stanford publiceerde haar AI Index 2026 met cijfers over adoptie en kosten. Newcom presenteerde de jaarlijkse AI-monitor: inmiddels gebruiken 7,2 miljoen Nederlanders AI in hun dagelijks leven. Tot slot een internationale waarschuwing uit Colorado: een rechter zette de handhaving van de Amerikaanse AI Act op pauze.

Trilogue AI Act mislukt op 28 april, hoofddeadline 2 augustus blijft

De tweede trilogue over de Digital Omnibus on AI eindigde op 28 april zonder akkoord, na ruim twaalf uur onderhandelen tussen Raad, Parlement en Commissie. Volgens een analyse van Bird & Bird ging de breuk niet over het meest besproken punt (uitstel van de hoog-risico-verplichtingen) maar over het conformity-assessment-regime voor AI-systemen die ingebed zitten in producten die al onder bestaande EU-veiligheidsregels vallen (Annex I).

Concreet verschil: de Commissie en Raad willen zes maanden respijt (compliance op 2 februari 2027), het Parlement drie maanden (compliance op 2 november 2026). De volgende ronde is gepland medio mei. Tot er een akkoord ligt, blijft 2 augustus 2026 de juridisch bindende deadline voor de hoog-risico-verplichtingen.

Wat dit betekent voor jouw organisatie

Wachten op uitstel is een gok. De officiële deadline van 2 augustus 2026 staat formeel nog overeind, en als het Cypriotisch voorzitterschap geen akkoord rond krijgt voor 30 juni, wordt het krap. Werk door aan je voorbereiding alsof er geen uitstel komt. Een gestructureerde aanpak van wat de wet nu al vereist staat in onze uitleg over de AI Act.

Stanford AI Index 2026: technische sprongen, blijvende kostenongelijkheid

Stanford's Human-Centered AI Institute publiceerde in april de jaarlijkse AI Index Report 2026. Het rapport biedt een momentopname van waar AI staat op technisch, economisch, politiek en maatschappelijk niveau. Een van de opvallende bevindingen: de kostenkloof tussen AI-leiders en organisaties die nog moeten beginnen, blijft groeien. Het verschil zit niet zozeer in de technologie zelf, maar in de organisatorische volwassenheid eromheen: governance, training en meetbaarheid.

De studie wijst ook op een verschuiving in de manier waarop bedrijven AI-volwassenheid meten. Niet meer alleen op basis van adoptiepercentages, maar steeds vaker op basis van uitkomsten: foutpercentages, hercontrole-frequenties en compliance-kosten. Dat sluit aan bij wat Europese toezichthouders steeds duidelijker eisen.

Wat dit betekent voor jouw organisatie

Adoptie meten is niet hetzelfde als volwassenheid meten. Wie alleen het percentage medewerkers met een ChatGPT-account telt, mist het hele verhaal. De vraag is: hoe goed gaat AI-gebruik in de praktijk? Daarover schrijven we uitgebreid op de pagina AI-geletterdheid meten.

Newcom AI-monitor 2026: 7,2 miljoen Nederlandse AI-gebruikers, 73% noemt kennisgebrek als barrière

Onderzoeksbureau Newcom publiceerde de jaarlijkse AI-monitor 2026. De cijfers laten een tweedeling zien. Aan de gebruikerskant: 7,2 miljoen Nederlanders tussen 18 en 65 gebruiken AI in hun dagelijks leven, en 4,6 miljoen werknemers gebruiken AI op het werk. Aan de organisatiekant blijft de groei achter: 22,7% van de Nederlandse bedrijven zet AI in. Dat is een verdubbeling in twee jaar, maar nog steeds een minderheid.

De grootste barrière volgens 73% van de respondenten: kennisgebrek. Niet kosten, niet technische beschikbaarheid, niet privacy-zorgen, maar simpelweg niet weten waar je moet beginnen. Voor de eerste keer in de monitor staat AI-geletterdheid expliciet bovenaan de lijst van organisatie-uitdagingen.

Wat dit betekent voor jouw organisatie

Het Newcom-cijfer bevestigt wat veel managers zelf voelen: technologie inkopen is het probleem niet, weten wat je ermee kunt wel. Voor MKB-organisaties is dit het moment om een gestructureerde basisaanpak te kiezen, voordat de AI-Act-deadlines bovenop het kennisprobleem komen. Onze pagina AI-geletterdheid voor het MKB laat zien hoe je de eerste stappen organiseert zonder groot L&D-budget.

Colorado AI Act op pauze: precedent voor terugschroeven van strengere AI-regels

Op 27 april zette een federale rechter in de VS de handhaving van de Colorado AI Act (SB 24-205) tijdelijk stop. The Employer Report meldde dat het Amerikaanse Department of Justice de zaak inging met het argument dat delen van de wet AI-systemen dwingen tot het overnemen van staats-gedefinieerde standpunten. Het is de eerste federale juridische stap om staat-niveau AI-regulering te beperken.

Colorado was de eerste Amerikaanse staat met een uitgebreide AI Act, vergelijkbaar met de EU-aanpak. Een werkgeversrisico-perspectief: ook al staat handhaving op pauze, organisaties moeten nog steeds rekening houden met aansprakelijkheid voor algoritmische discriminatie onder bestaande federale wetten zoals Title VII.

Wat dit betekent voor jouw organisatie

Voor Nederlandse organisaties is Colorado een herinnering dat AI-wetgeving in de VS gefragmenteerd en politiek omstreden blijft. Wie internationaal opereert, kan niet uitgaan van één compliance-set. Voor het EU-deel blijft de AI Act bindend, ongeacht wat er aan de andere kant van de Atlantische Oceaan gebeurt.

Wat doe je hier deze week mee?

Drie concrete acties op basis van de signalen deze week:

  1. Behandel 2 augustus 2026 als de werkende deadline. Plan je hoog-risico-classificatie en interne AI-beleid voor die datum, niet later.
  2. Verschuif je metrische focus van "hoeveel medewerkers gebruiken AI" naar "hoe goed gebruiken ze het". De Stanford-bevinding sluit aan bij wat AI Act artikel 4 vraagt: aantoonbare AI-geletterdheid.
  3. Als kennisgebrek de grootste barrière is, ligt daar de eerste investering. Voor het MKB betekent dat een focus op basistraining voordat je in tooling investeert.

Vragen over AI-geletterdheid in jouw organisatie of behoefte aan begeleiding bij compliance en training? Bij de AI Consultancy Group helpen we organisaties met praktische trajecten van nulmeting tot aantoonbare AI-geletterdheid.

Bronnen

De signalen in dit overzicht zijn gebaseerd op:

Scroll naar boven